Gasbeton

Inspiratie, Research.

Een smal, verhard pad, ontoegankelijk voor gemotoriseerd verkeer, brengt me van Uithuizen naar Zeerijp. Voordat ik het opmerk, heb ik een object met wat letters al meters gepasseerd. Het valt ook niet op. Ik keer om.

Twee betonnen paaltjes markeren een gasinstallatie.

Het is een kastje met aan weerszijden een paaltje. Ik vind het een knappe prestatie hoe schots en scheef de boel erbij staat. De akkers bieden immers voldoende horizon ze op het oog waterpas te zetten. En wat meer op gelijke hoogte.

De paaltjes lijken identiek, maar dat zijn ze niet. Vreemd voor een product dat in oplage moet zijn geproduceerd. Het meest opvallend is de letter ’S’. Rechts tuimelt ‘ie voorover, alsof deze S het paaltje weer rechtop wil drukken. Links is het de vorm van de letter waar het mis gaat: de bovenste bocht trekt naar achteren, de bocht onderin wil vol gas vooruit. Alsof je in een vliegtuig van de startbaan vertrekt en je door de kracht in je stoel wordt gedrukt. Het is ook een moeilijk te ontwerpen letter, de S, dat laten beide palen goed zien.

De letters zitten lekker diep in het beton geperst. Voor de duurzaamheid denk ik, je wil er immers geen onderhoud aan hebben. Toch zijn ze door de natuur ingehaald. Een begroeiing maakt de letters minder scherp en camoufleert de tekst en de palen als geheel. Ze gaan op in de omgeving in plaats van dat ze het kastje adequaat markeren. Op twitter antwoorden ecologen: groot dooiermos, een korstmos. De palen zijn nu verworden tot indicatoren van de luchtkwaliteit.

De palen blijken lokaal te zijn geproduceerd, bij Smit Bedum. De letters, gezaagd uit waarschijnlijk multiplex, zijn hierbij in houten mallen bevestigd. De diepte van de letters uiteindelijk in het beton is het rechtstreekse gevolg van het voorhanden gebruikte materiaal in de mal; zo simpel kan het zijn. Het verschil tussen de palen komt vermoedelijk doordat ze tegelijkertijd meerdere mallen gebruikten. Anders hadden ze maar één paal per dag kunnen maken en dat schiet natuurlijk niet op.

Ik tweet de eigenaar van de paaltjes: netbeheerder Enexis. Marieke van @EnexisWebcare laat me bellen door haar collega Gert.

Hij vertelt me dat het om een gasaansluiting gaat. Waarschijnlijk van de boerderij die ik 100 meter verderop in het veld zag staan. In het kastje wordt de hoge druk, die door de leiding gaat, omgezet in een lagere, geschikt voor de consument. Normaal gesproken staan er bij kastjes geen paaltjes, gaat Gert verder. Nu wel. Voor aanrijdgevaar. “Welk aanrijdgevaar?” vraag ik stomverbaasd. “Grasmaaien.”. Ok, goed punt.

Dan hoor ik met een regelmatige korte interval een schel geluid op de achtergrond. Ik vraag of er een gasalarm bij hem afgaat en hij niet in actie moet komen. Het is zijn papegaai, vertelt hij. Gert werkt thuis vandaag.

Wij schrijven regelmatig over typografie in de openbare ruimte. Deze column verscheen eerder in Noorderbreedte.